Қазақстандық Burger King арнайы қажеттілігі бар адамдардан қалай ақша табады
Әлем таныған суретші Әлібек Burger King үшін «пайдаланылған купон» ғана еді.
Read the article in English here. Читать статью на русском здесь.
Бүкіл Қазақстан алматылық Burger King менеджерлерінің АСБ (аутизм спектрінің бұзылысы) бар аспаз Әлібек Қаратайды жұмыстан қалай «шығып кетуге» мәжбүрлегені туралы бейнежазбаны талқылап жатқанда, мынаны түсіну маңызды: бұл «кездейсоқ жанжал» немесе басшылықтың жаман көңіл-күйі емес. Бұл — салқынқанды есеп.
Неліктен Әлібекті дәл қазір қорлай бастады? Жауап корпорация жарияламауды жөн көретін сандарда.
Пайда математикасы: Субсидиялар схемасы қалай жұмыс істейді
Қазақстанда мемлекет арнайы қажеттілігі бар адамдарды жұмысқа орналастыратын компанияларға ақша төлейді («арнайы жұмыс орындарын субсидиялау»):
1-ші жылы: ҚР бюджеті қызметкердің жалақысының 70% өтейді.
2-ші жылы: бюджет 65% өтейді.
3-ші жылы: бюджет 60% өтейді.
Бонус: мемлекет «арнайы қажеттілігі бар қызметкердің орнын жабдықтауға» 1,1 миллион теңгеден астам (300 АЕК) бөледі.
«Тастау» сәті: Адам қашан «тиімсіз» болады
Әлібек желіде 4 жыл жұмыс істеді. Бұл сыни сәт. Мемлекет тарапынан Burger King үшін жеңілдік кезеңі аяқталды. Қазақстан мемлекеті төлейтін «тиімді жұмысшыдан» адам корпорация өзі төлеуі керек қызметкерге айналды. Дәл осы сәтте «инклюзивті» бренд мейірімділікті моббингке ауыстырды. «Компанияға арналған мемлекеттік жеңілдіктердің» мерзімі бітті — адамды қоқысқа таста.
Әлібектің анасынан ащы шындық: Жұмыстың орнына айыптау
Әлібектің анасы Жанат Қаратай жеке хат алмасуда қорқынышты мәліметтерді ашады. Жігіт қорлауды (ол оны «айыптау» деп атайды) соншалықты қатты қорқып, оны осы түнектен ұмыту үшін уақытша алысқа жіберуге тура келді.
«Әлібек әлі күнге дейін менен жаңа компанияда оны "айыптамайтынына" көз жеткізуімді сұрайды — ол буллингті осылай атайды», — дейді Жанат.
БК Қз (QSR / Holten Group) иелері кінәсін мойындамайды және жанжалды «бейресми түрде реттеуге» тырысады, ал Еңбек министрлігінің тексеруі Әлібектің құқықтарының жүйелі түрде бұзылғанын растады.
KPI-ға сыймаған талант
Манипуляцияның жиіркеніштілігі екі есе артады, себебі Әлібек — әлем мойындаған талант:
2015 жылы ол Канададағы ANCA халықаралық байқауында «Өнер» номинациясы бойынша 2-ші орын алды.
Оны Autistan.org қауымдастығы мен халықаралық сарапшылар қолдайды.
Әлем оны Жаратушы деп таныды. Ал Burger King Kazakhstan одан тек мемлекеттік бюджетті игерудің құралын ғана көрді.
Халықаралық құқық қорғаушыларға қоятын талаптарымыз
Біз Human Rights Watch, Amnesty International, ХЕҰ (Халықаралық еңбек ұйымы), сондай-ақ CWI және Die Linke партиясындағы жолдастарымызды Restaurant Brands International (RBI) бас кеңсесін жауапқа тартуға шақырамыз.
Инклюзияны саудалау жеткілікті: Жаһандық бренд өз франшизаларындағы еңбек кемсітушілігі үшін жауапты.
Осал топтарды пайдалануға жол жоқ: Барлық субсидиялау бағдарламаларына аудит жүргізуді талап етеміз. Адамдарды салық жеңілдіктерін алу үшін бір реттік ресурс ретінде пайдалануды тоқтатыңыз.
Отбасына қолдау: Әрқайсыңызды Әлібектің анасы Жанат Қаратайға қолдау білдіруге шақырамыз: Ол ұлының абыройы және адамдарға «паразиттік жолмен» өмір сүрудің бұл схемасын тоқтату үшін күресуде.
Бізге сіздердің кешірім сұрауларыңыз қажет емес. Бізге корпорациялардың мемлекеттік бағдарламалардың арқасында пайда тауып, адамдарды «ақша бергіш» жабылғаннан кейін лақтырып тастауына тыйым салатын заң керек.
